• Owidiusz
• Horacy
• Wergiliusz
• Gajusz Juliusz Cezar
• Arystofanes
• Eurypides
• Sofokles
• Ajschylos
• Lao-Tsy
• Homer

Homer

U progu literatury europejskiej stoją dwa arcydzieła: Iliada / Odyseja. I jeden geniusz - Homer.
Ten poeta z VIII wieku p.n.e. trwa w historii literatury, choć jej badacze wielokrotnie próbowali udowodnić że nikt taki nie istniał. Homer się jednak broni. I racja jest po jego stronie. Nowsze badania filologiczne potwierdzają, że Iliada i Odyseja są dziełem jednego genialnego twórcy.

Tyle że na geniusz Homera pracowały całe pokolenia aojdów (śpiewaków) opiewających czyny mitycznych bohaterów. I dlatego w Homerowych epopejach detale uzbrojenia czy architektury pochodzą zarówno z epoki brązu, którą poeta mógł znać tylko z opowieści poprzedników, jak i z epoki żelaza, czyli z czasów, w których żył on sam. I tak, gdy poeta chce pochwalić odwagę swego bohatera, mówi o jego "żelaznym sercu". Poza tym w jego epopejach liczne obrzędy rolnicze: orka, żniwa i winobranie odbywają się już z użyciem metod współczesnych poecie.

A był Homer mistrzem takich opisów, które w jego epopejach rozrastały się w obszerne dygresje. Właśnie dzięki nim Iliada i Odyseja to dzieła tak potężne i monumentalne. Akcja Iliady obejmuje zaledwie 50 dni z ostatniego roku wojny trojańskiej. Jednak czytelnik ma wrażenie, że spędza wraz z książętami achajskimi (pochodzącymi i państwa ze stolicą w Atenach), dowodzonymi zez Agamemnona, pod murami Troi (Ilionu -;tąd tytuł epopei) pełne 10 lat. Czytamy bowiem i płynnym heksametrze (układ wiersza, składający się z sześciu zestrojów akcentowych) nie tylko o historii porwania pięknej Heleny, żony króla Sparty, Menelaosa, przez księcia trojańskiego, Parysa. Właśnie w dygresjach poznajemy machinacje licznych bogów, którzy wspierają jedną bądź drugą stronę. Spotykamy cały korowód barwnych postaci: od kapryśnego Achillesa przez mężnego Hektora po rozważnego króla Priama. Narrację uzupełnia mnóstwo epizodów i detali z epoki: szczegóły uzbrojenia, taktyka bitewna, scenki rodzajowe. Układa się z nich bogaty obraz życia Greków czasów homeryckich.

W Odysei uległ on znacznemu rozszerzeniu. Ta epopeja jest bowiem baśniową opowieścią o powrocie spod Troi Odysa, króla Itaki, jednego z oblegających ją wojowników. Jej akcja rozgrywa się w najbardziej osobliwych zakątkach świata znanego ówczesnym Grekom. I znowu - Homer relacjonuje tylko 40 dni z 10-letniej pielgrzymki swego bohatera do ojczyzny. Wszystkie wcześniejsze przygody poznajemy z relacji samego Odysa, który toczy obszerną opowieść na dworze Alkinoosa, króla Feakow. To tu dowiadujemy się o oślepieniu jednookiego cyklopa Polifema, co sprowadziło gniew Posejdona, jego ojca, boga mórz. A ten nie pozwalał na szybki powrót żeglarzy do ojczystej Itaki. Tu słyszymy relacje o zstąpieniu Odysa do krainy zmarłych, o zmaganiu z kuszącym, choć zabójczym śpiewem syren, o szczęśliwym przepłynięciu przez cieśninę, której strzegły dwa morskie potwory: Scylla i Charybda.

Największe wyzwanie czeka go jednak na rodzinnej wyspie: musi stawić czoła uzbrojonym za-lotnikom swej żony, Penelopy. Odys, zmęczony podróżą i upokorzony we własnym domu, rozprawia się jednak z bezczelnymi adoratorami. Odzyskuje dom, żonę i królestwo.
I tak ideał męstwa, jaki sławiła Iliada, został uzupełniony w Odysei o pochwalę przemyślności i roztropności. Z tym przesłaniem Homer wyruszył na podbój kultury europejskiej.